İslam

Cuma Hutbesi

Cuma Hutbesi

Bu paylaşımımızda siz kıymetli okurlarımız için Namaz ile alakalı bilgiler sunmaya çalıştık. Namaz başlıklı konumuzu dikkatli okumanızı öneririz. Yazımızın detayın Namaz ile alakalı geniş bir şekilde bilgilere sahip olacaksınız.

Sözlükte “bir topluluk karşısında yapılan etkileyici konuşma” manasına gelen hutbe, Cuma ve bayram namazı farzlarından önce okunur. Cuma namazı hutbesini dinlemek farz mıdır? Cuma namazı hutbesinin hükmü nedir?

  • CUMA NEDİR? CUMA NAMAZI NEDİR?
  • CUMA NAMAZI NASIL KILINIR?

Cuma âyetindeki “Allah’ın zikrine koşunuz” ifadesindeki “Allah’ın zikri”nden maksat, Cuma namazı ve hutbedir. Hz. Peygamber hutbesiz hiçbir Cuma namazı kıldırmamıştır. Hutbe şart olmasaydı kimi zaman onu terkederek farz olmadığını gösterirdi. İbn Ömer ve Hz. Âişe’den Cuma namazının hutbe sebebiyle iki rekât kılındığı nakledilmiştir.( Serahsî) Hutbe, birilerine hitap etmek ve bir şeyler söylemek demektir.

Hutbenin amacı, Allah’ın yüceliğini ve üstünlüğünü dile getirme yanında, haftada bir gün bir yerde toplanmış olan mü’minlerin, o yörede en üst düzey yönetici veya bilgin bir imam aracılığıyla din ve dünya işleri hususunda bilgilendirilmesidir. Buna göre, vakit girdikten sonra, en az bir birinin huzurunda hutbe okunması gereklidir. Hutbe sırasında hiçbir cemaat bulunmayıp da ardından namazda bulunacak olsa namazları caiz olmaz.

Cemaatin hutbeyi işitmeleri şart değildir. Mutlak hazır bulunmaları yeterli gelmektedir. Hutbe sırasında yolcu bile olsa, bir mükellef erkeğin bulunması yeterli görülmektedir.

CUMA HUTBESİNİN RÜKNÜ

Ebû Hanife’ye göre hutbenin rüknü Allah Teâlâ’yı zikretmekten ibarettir. Bundan dolayı hutbe niyetiyle yalnız “elhamdülillâh” yahut “sübhânallâh” yahut “lâ ilâhe illallâh” demek suretiyle hutbe şartı yerine getirilmiş olur. Çünkü “Allah’ı zikretmeye koşun” âyet-i kerimesinde, zikrin azı ile çoğu içinde bir ayırım yapılmamıştır. Hz. Osman’ın halife olunca ilk Cuma hutbesinde “elhhamdülillâh” dedikten sonra dili tutulmuş ve minberden inerek Cuma namazını kıldırmıştır. Lakin bu kadarla yetinmek yaygın uygulama ile çelişeceği için mekruh olur.

Ayrıca Bakınız.  Orucun Maddi ve Manevi Faydaları

Ebû Yusuf ve İmam Muhammed’e göre, hutbe denecek kadar uzun bir zikrin yapılması gerekir. Bu da “tahıyyât duası” kadar hamd ve salavât ile müslümanlara duayı içine almalıdır.

Hanefîlere göre hutbe hamd, salavat ve dua yanında, öğüdü de kapsadığı için bunun Arapça olması şart değildir. Her toplumun kendi anladığı dilde irad edilmeli ki insanlar verilen bilgi ve öğütleri anlayabilsinler. Şâfiî ve Mâlikîler’e göre ise hutbenin Arapça olması geçerlilik şartıdır.

İmam Şâfiî’ye göre hutbenin beş rüknü mevcuttur: Her iki hutbede Allah’a hamdetmek, Hz. Peygamber’e salavat getirmek, takvâyı tavsiye etmek, tercihen birinci hutbede bir âyet okumak ve ikinci hutbede mü’minlere dua etmektir. Sonuncu madde dışında Hanbelîler’e göre de hutbenin rükünleri Şâfiîler gibidir.

CUMA HUTBESİNİN VÂCİPLERİ

İmam Mâlik’e göre hutbenin rüknü, mü’minler topluluğuna hitaben müjdeli yahut sakındırıcı ifadeler taşımasıdır. Hutbenin vâcipleri şunlardan oluşmaktadır:

a) Hutbeyi ayakta ve insanlara karşı yönelerek okumak,( Ebû Dâvud, Salât, 21 9-222 .)

b) Küçük ve büyük abdestsizlikten temizlenmiş olmak,( Buhârî, Cum’a, 1-6)

c)Avret yeri kapalı bulunmak.

CUMA HUTBESİNİN SÜNNETLERİ

Hutbeyi ikiye ayırmak, bunların içinde bir tesbih yahut üç âyet okunacak kadar oturmaktır. Bundan dolayı buna iki hutbe denir. Bu iki hutbeden her biri hamd’i, şehadet kelimesini, salat-ü selâmı ihtiva etmeli ve birinci hutbe, bir âyet-i kerime tilâvetiyle bir öğüdü, ikinci hutbe de mü’minler ile ilgili duayı içine almalıdır.( Müslim, Cum’a, 33, 60; Tirmizî, Cum’a, 11 , H. No: 506) Bu ikinci hutbede hatibin sesi birinci hutbedekinden daha alçak bulunmalıdır. Bunlar da hutbenin sünnetlerindendir.

Her iki hutbeyi uzatmamak da sünnettir. Tıvâl-i Mufassala’dan, yani “Huccurât” sûresiyle “Burûc” sûresine kadar olan sûrelerin herhangi birinden uzunca okumak özellikle kış aylarında mekruhtur. Cemaati nefret ettirmemek gerekir.( Kâsânî, a.g,e, I, 26 3 vd; İbnu’l-Humâm, age, I, 421 ; İbn Âbidîn, age, I, 758, vd; el-Fetâvâ’l-Hindiyye, I,146)

Ayrıca Bakınız.  2021 Dini Günler

Hatip minbere çıkıp oturduğu zaman, onun önünde bir müezzinin ezan okuması gerekir. Hz.Peygamber zamanında okunan ezan budur. Sâib İbn Yezzîd (r.a) şöyle demiştir: “Hz Peygamber, Hz. Ebûbekir ve Ömer dönemlerinde Cuma günü okunan ezan ilk ezandı. Hz. Osman, halife seçilip nüfus da çoğalınca,Medine çarşısında Zervâ adı verilen yerde ikinci bir ezan daha ilave etti. Hz. Peygamber’in kıldırdığı namazlarda bir kişi müezzinlik yapıyordu.” (Nesâî, Cum’a, 15, H. No: 1390; Şevkânî, age, III, 262)

Hatip ilk ezandan sonra ayağa kalkar,( Cum’a, 62 /11 ; Nesâî, Cum’a, 18) gizlice eûzü okuyarak, açıktan Allah’a hamd ve senâda bulunur, hutbesini cemaate karşı sunar. Güç tercih ederek alınan bir beldede hatip sol elinde tutacağı bir kılıca dayanarak hutbesini okur. Bu durum İslâm’ın kuvvet ve hakimiyetinin sembolü olup, İslâm mücahidlerinin dayandıkları gücü gösterir. Hutbe bitince kâmet getirilir. Bunlar da hutbenin sünnetlerindendir.

Hutbenin sünnetlerini terk etmek mekruh olduğu gibi, hutbe okunurken konuşmak ve konuşanı uyarmak da mekruhtur. Yine hutbe dinleyenlerin sağa sola bakması, selâm verip alması da mekruh sayılmıştır. Ebû Hüreyre’den rivayete göre, Nebî (s.a.s), “Cuma günü imam hutbe okurken arkadaşına “sus” diyen kimse boş konuşmuş olur.” (Nesâî, Cum’a, 22 ; Ebû Dâvud, Salât, 22 8, 22 9, H. No: 1112 ; İbn Mâce, İkâme, 86, H. No: 111 0; Tirmizî, Cum’a, 16 , H. No: 512 .) buyurmuştur. Selmân (r.a), Nebî (s.a.s)’in kendisine şöyle buyurduğunu nakletmiştir: “Cuma günü, emrolunduğu gibi iyice temizlenen, sonra evinden çıkıp Cuma namazına giden ve namaz kılıncaya kadar susan hiçbir kimse yoktur ki bu ameli, önceki Cuma ile aradaki günahlarına keffaret olmasın.” (Nesâî, Cum’a, 23) Ebû Hüreyre’nin rivayetinde, bu birinin iki Cuma arası ve ek üç günde işlediği günahlarının bağışlanacağı belirtilir. (Müslim, Cum’a, 26 ; İbn Mâce, İkâme, 81, H. No: 1090)

Ayrıca Bakınız.  Açlığın ve Oruç Tutmanın 10 Faydası

Kaynak: Prof. Dr. Hamdi Döndüren, İslâm İlmihali, Erkam Yayınları

İSLAM TARİHİNDE İLK CUMA NAMAZI VE İLK HUTBE

İslam Tarihinde İlk Cuma Namazı ve İlk Hutbe

CUMA NAMAZININ KILINIŞI

İslam Tarihinde İlk Cuma Namazı ve İlk Hutbe

Kaynak: https://www.islamveihsan.com/

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın